ભગવાન સ્વામિનારાયણની બહુમુખી પ્રતિભા રાવળથી માંડી રાજવી સુધી, નટથી માંડી પંડિત સુધી, કોળીથી માંડીને કલાવિદ્‌ સુધી પ્રસરેલી હતી. એમના ભક્તો પોતીકી આવડત મુજબ કળા-કસબની લહાણ કરાવતા. સમૈયામાં આવા પ્રસંગો વધુ યોજાતા. કોઈ રાસની જમાવટ કરતા, કોઈ નૃત્ય-  કલા રજૂ કરતા, કોઈ ઘોડાને કૂંડાળે નાખી નિશાન લેતા, કોઈ પાવા વગાડી શ્રીજીની પ્રસન્નતા મેળવતા. કોઈ તીરથી નિશાન પાડીને પ્રભુના આશિષ પામી કૃતકૃત્ય થતા.

એક વાર વડતાલમાં ચૈત્રી પૂનમનો મોટો સમૈયો ભરાયો. હજારો મુમુક્ષુઓ શ્રીજીમહારાજનાં દર્શનનો લાભ લેવા ઊમટ્યા. મંદિરની બાજુમાં મોટું ગોમતી તળાવ છે. કાંઠે વૃક્ષોની ઘનતા આજે પણ શમિયાણાનું કામ સારે છે, ઠંડક આપે છે. કળાના હિમાયતી ભગવાન સ્વામિનારાયણ આવા પ્રસંગે પુરબહાર ખીલતા. પોતે એકલી કથાવાર્તા, તત્ત્વચર્ચામાં જ નહીં પણ ભક્તોની ખરી ખમીરીનું માપ લેવામાંય અદ્વિતીય હતા. એવા કાર્યક્રમો ઘડી કાઢતા કે ભક્તોને એ પ્રસંગની ચિરસ્મૃતિ રહી જતી. સમૈયામાં કાઠી દરબારો, પટેલો, શેઠિયાઓ અને બીજી કેટલીય કોમના મુમુક્ષુઓ એ મૂર્તિને અંતરમાં ઉતારવા તલસી રહેતા.